İspanyol sinemasının usta yönetmeni Pedro Almodóvar, yazıp yönettiği yeni filmi “Amarga Navidad” (Buruk Noel, 2026) ile gerçekle kurmacanın sınırlarının silikleştiği bir dünya ortaya koyuyor. Film, annesinin ölümünün ardından yaşadığı derin acıyla yüzleşmek yerine kendisini tamamen işine veren reklam yönetmeni Elsa’nın ertelenmiş yası ve kaçınılmaz iç hesaplaşması ile bizi baş başa bırakıyor. Ancak Elsa’nın hikâyesini, onun hikâyesini yazan yönetmenin hikâyesiyle paralel bir şekilde anlatmayı tercih eden Pedro Almodóvar, bu iki hikâyeyi kesiştirerek sanatın hayatı nasıl taklit ettiğini, hayatın sanatı nasıl dönüştürdüğünü gözler önüne seren bir anlatı inşa ediyor.

Buruk Bir Noel

“Film içinde film” yaklaşımını benimseyen yapımda, uzun zamandır yeni bir kurmaca üretemeyen ve bu tıkanıklık yüzünden derin bir depresyona sürüklenen yönetmen Raúl’un iç dünyasına tanıklık ediyoruz. Bu süre zarfında kitap yazan, belgesel çeken ve ona verilen özel ödülleri almak için dünyayı dolaşan karakterimiz, şöhretinden ve kendisine duyulan saygıdan hiçbir şey kaybetmiyor. Ancak yeni bir film yapamamak onun için büyük bir eksiklik yaratıyor. Zira varoluş amacını yeni bir film yapmak üzerine kuran Raúl, farkında olmadan hayatındaki birçok şeyi geri plana itiyor.

Genç bir yazara ilk tavsiye edilen şey, bir insanın en büyük hazinesinden yani kendi yaşanmışlıklarından ve çevresinde gördüklerinden beslenmesi gerektiğidir. Sayısız başarıya imza atmış usta bir yönetmenin kendini çıkmazda bulduğunda başvurduğu ilk yöntem de yine bu oluyor. Raúl, kendi hayatından esinlenerek yeni bir senaryonun tohumlarını attığı andan itibaren depresif ruh hâlinden sıyrılıp yeniden mutlu bir insana dönüşmeye başlıyor. Kaybettiği annesinin acısını bir türlü atlatamayan yönetmen, içindeki derin mutsuzluğu yarattığı kurgusal dünyaya ve ana karakteri Elsa’ya birebir aktarıyor. Tıpkı Raúl gibi Elsa da uzun süredir film çekememenin sancısını yaşayan bir yönetmen olarak karşımıza çıkıyor. Tıpkı yaratıcısı gibi o da annesinin yasını tutamadan kendini yoğun çalışma temposuna kaptırarak acısını unutmaya çalışıyor; hayatında sevdiği biri olmasına rağmen derin bir eksiklik hissediyor.

Bu noktada “Buruk Noel”, sadece kurgudaki iki karakterin paralelliğiyle kalmayıp Almodóvar sineması içinde de oldukça kişisel ve farklı bir konum elde ediyor diyebiliriz. Belli bir aradan sonra bu yapımla dönen, filmdeki yönetmen karakteri Raúl gibi eşcinsel olan ve kendinden genç biriyle ilişki yaşayan Almodóvar, yarattığı yönetmen karakterine bizzat kendinden parçalar katıyor. Böylece gerçek dünyadaki bir yönetmenin (Almodóvar) kurmaca bir yönetmene (Raúl), o kurmaca yönetmenin ise kendi yazdığı senaryodaki bir başka yönetmene (Elsa) ruh verdiği, iç içe geçmiş dünyalar izliyoruz. Gerçek hayatın sanatı, sanatın ise bir başka kurguyu nasıl şekillendirdiğini gösteren bu yapı, bir senaristin yaratım sürecindeki sancılı ruh hâlini anlamamız açısından oldukça farklı bir deneyim sunuyor.

İki Yarım Kalmış Hikâye

Film, yaratım sürecine dair ilginç bir pencere açsa da bu iki katmanlı yapıyı işlerken büyük bir denge sorunu yaşıyor. Sürenin neredeyse yüzde seksenini Raúl’un yazdığı senaryo, yani Elsa’nın öyküsü oluştururken; geriye kalan yüzde yirmilik dilim ise asıl yönetmenimiz Raúl’un kendi hayatına ayrılıyor. Bu orantısızlık anlatının bütünlüğünü bozuyor. Zira biz kendimizi Elsa’nın hikâyesine kaptırdığımız her anda, Raúl bir uyarıcı gibi araya girerek izlediğimiz şeyin aslında bir senaryo olduğunu bize hatırlatıyor. Sinema tarihinde farklı örneklerini gördüğümüz “film içinde film” tekniği oldukça dengesiz kullanıldığı için iki evrenin doğru düzgün kesişmesi ve iç içe geçmesi engellenmiş oluyor.

Hangi hikâyeye odaklanacağımızı bilemediğimiz bu yapıda, ne yazık ki iki anlatı da birbirini tamamlayamıyor ve eksik kalıyor. Filmin büyük çoğunluğunu kaplayan Elsa’nın kurmaca dünyası bölük pörçük aktarıldığı için yarım kalırken çok daha az süre ayrılan Raúl’un gerçek dünyası ise tamamen yüzeysel bir boyutta bırakılıyor. Yalnızca kurgu ile gerçek arasındaki paralelliği göstermek adına eklenen bu sahneler yüzünden, “Keşke sadece Elsa’nın hikâyesini başlı başına bir film olarak izleseydik” demekten kendimizi alamıyoruz.

Bu denge sorunu, doğal olarak karakter derinliğine ve oyunculukların etkisine de doğrudan yansıyor. Hem asıl yönetmen Raúl’a hayat veren Leonardo Sbaraglia hem de onun kurguladığı Elsa’yı canlandıran Bárbara Lennie, oldukça başarılı ve inandırıcı performanslar sergiliyor; Almodóvar da alışık olduğumuz o sakin anlatımıyla gerçekçi bir dünya tablosu kurmayı başarıyor. Fakat karakterlerin geçmişleri ve hikâyeleri yarım bırakıldığı için onları tanımamıza yetecek zaman ve bilgi bize verilmiyor. Üzerinde en çok durulan kadın yönetmen Elsa’yı bile ancak uzaktan tanıyabiliyor, oyuncuların tüm çabasına rağmen karakterlerin hiçbirini tam anlamıyla içselleştiremiyoruz.

Kişisel Sınırlar ve Beklenmeyen Tercihler

Kendine has sıra dışı dünyasıyla tanıdığımız Almodóvar; bu filmde de bize ilginç sahneler izletmekten imtina etmiyor. Mesela birçok seyircinin itici bulabileceği uzun bir erkek striptizci dansı bunların başında geliyor. Senaryo içinde bir türlü anlamlandıramadığımız bu dans sahnesi, hikâyenin içine zorla sokuşturulmuş gibi eğreti duruyor. Ya da en beklemediğimiz anda hikâye bir müzik dinletisi ile bölünüyor. Bunların filmin dünyasındaki taslak senaryonun parçaları olduğunu bilsek bile, izlediğimiz şeylerin bütününü bir sinema filmi olarak değerlendirdiğimizde bu sahneler inandırıcılığı zedeleyecek şekilde havada kalıyor. Kuşkusuz gerçek bir sanatçının ustalığı, kendi kişisel yaşanmışlıklarından yola çıkarak herkese hitap edebilecek evrensel bir hikâye kurabilmesinde yatar. Almodóvar bu filmde kendi dünyasını yansıtırken evrensel bir hikâye kurmakta oldukça zorlanıyor. Hikâyeye fazlasıyla duygusal ve kişisel yaklaşması, filmin asıl mesajının hedefe ulaşmasını engelliyor. Hatta filmdeki yönetmen karakterine arkadaşı tarafından yapılan eleştirilerin, bizzat bu film için yönetmenin kendisine de yöneltmemiz gerektiğini düşündürüyor. 

Yakın dönem İspanyol sinemasından bir başka örnek olan Rodrigo Sorogoyen’in yönettiği ve Javier Bardem’in başrolünde yer aldığı “The Beloved” (En Sevdiğim, 2026) filmi de benzer bir şekilde kişisel bir film çekme meselesi üzerinden ilerliyordu. Gerçekle kurgunun iç içe geçtiği film, ünlü bir yönetmenin gerçek hayatta kızıyla yaşadığı derin iletişim kopukluklarını çektiği filme taşımasını, kendi hatalarıyla yüzleşmesini ve ilişkilerini onarmak için sinemayı bir araç olarak kullanmasını konu alıyordu. Bu bağlamda “The Beloved”, benzer bir temayı işlerken amacına ulaşma ve seyir keyfi sunma bakımından çok daha başarılı bir sonuç veriyor diyebiliriz.

Yeniden “Buruk Noel” filmine dönecek olursak… Açıkçası usta bir yönetmenin kariyerinin zirvesinde, böylesine kendi dünyasına hapsolmuş bir film çekmesi hayal kırıklığı yaratıyor. Film, birbirine paralel iki farklı dünyayı kesiştirme fikriyle kağıt üzerinde etkileyici görünse de pratikte elimizde yalnızca iki yarım hikâye ve tam olarak tanıyamadığımız iki karakter kalıyor. Mühim bir son kisvesi altında sunulan finali bile beklenen etkiyi yaratmaktan uzak kalan film, başladığı gibi ansızın sona eriyor ve seyirciyi nasıl bir ruh haline girmesi gerektiğini bilemediği karmaşık duygularıyla baş başa bırakıyor.