Alejandro G. Iñárritu’nun sinema dünyasında büyük yankı uyandıran yeni filmi “Digger”, izleyiciyi gerçeklik ile kurgunun iç içe geçtiği sarsıcı bir deneyime davet ediyor. Kariyerinin en cesur performanslarından birini sergileyen Tom Cruise’un başrolde yer aldığı film; kendi çıkarları uğruna dünyayı geri dönüşü olmayan bir iklim felaketine sürükleyen petrol zengini bir iş adamının hikâyesini anlatıyor. Iñárritu’nun kalabalık bir senarist grubuyla kaleme aldığı bu eser; hem bir tiyatro oyununun perde arkasını hem de kıyamet sonrası bir dünyayı aynı potada eriterek, politik hicivle harmanlanmış, çok katmanlı bir başyapıt vadediyor.

İñárritu Sinemasının Yeni Zirvesi

Önceleri kesişim hikâyeleriyle tanınan Alejandro G. Iñárritu, kariyerinde yeni bir yola sapmaya karar verdiğinde hepimizi şaşırtmıştı. Hollywood’da var olma çabası veren eski bir aktörün egosunu merkeze alan ve tek plan çekim illüzyonuyla unutulmaz bir kara mizah sunan “Birdman” (2014), yönetmenin olgunluk döneminin ilk habercisiydi. Hemen ardından gelen, vahşi doğada hayatta kalma mücadelesini anlatan epik ve acımasız atmosferiyle sinema tarihine geçen “The Revenant” (Diriliş, 2015), Iñárritu’nun hem teknik sınırları zorladığı hem de oyuncularını en uç noktalara taşıyıp parlattığı müthiş bir yapımdı. O dönem herkesin konuştuğu bu başarılar, onun usta sinemacılar arasına adını altın harflerle yazdırdığını kanıtladı. Şimdi ise  Meksikalı yönetmen, “Birdman”i fazlasıyla anımsatan yeni filmi “Digger” ile o eski iddialı günlerine geri dönüyor.

Böylesine karmaşık bir yapının senaryosunu yazmak elbette kolay bir iş değil. Belki de bu zorluğun bilincinde olan yönetmen, “Birdman” filmiyle Oscar kazandığı yol arkadaşları Nicolás Giacobone ve Alexander Dinelaris Jr. gibi isimleri yanına alıp kadroya yeni yazarlar da ekleyerek senaryoyu kaleme almış. Filmin, gücünü diyaloglardan alan ve seyirciyi bu sayede ekrana kilitleyen yapısı “Birdman”e oldukça benziyor. Ancak “Digger”, selefinin çok daha gelişmiş ve küresel bir versiyonu sunuyor. “Birdman” tek bir kişinin dar dünyasına odaklanırken “Digger” bir adamın kişisel kararlarının tüm dünyayı ilgilendiren büyük bir yıkıma dönüşmesini merkezine alıyor. Dolayısıyla bu kez karşımızda, şahsi hırsların küresel sonuçlar doğurduğu devasa bir anlatı var.

Gerçeklik ve Kurgunun Çarpışması

Filmin türünü tanımlamak ve sınırlarını çizmek oldukça güç; zira karşımızda kıyamet sonrası (post-apokaliptik) bir dünya tasviriyle tek bir kişinin hayatına odaklanan biyografik bir anlatının harmanı duruyor. Hikâye ilk başta bencil, yalnızca kendi zenginliğini önemseyen bir iş adamının etrafında son derece inandırıcı bir düzlemde ilerliyor. Biz tam bu gerçekçi atmosfere kapılıp karakterin peşinden giderken beklenmedik bir anda dördüncü duvar yıkılıyor ve kendimizi büyük bütçeli bir tiyatro oyununun prömiyer provalarında buluyoruz. Yönetmen, seyirciyi bazen oyunun arka planındaki provaların ortasına atarken bazen de doğrudan sahnelenen dramatik öykünün içine çekiyor. Tıpkı Brecht’in epik tiyatrosunda olduğu gibi hikâyeye tam adapte olduğumuz anlarda yaşanan bu yabancılaştırma efektleri, gerçekle kurgu arasındaki sınırları flulaştırıyor.

Senaryonun asıl dehası, provalardaki aktörlerin gerçek hayatları ile sahnede canlandırdıkları karakterlerin dünyalarını ustalıkla kesiştirmesinde yatıyor. Sürprizleri bozmadan belirtmek gerekirse; anlatıdaki kurgusal karakterlerden birinin aslında gerçek hayatta da karşılığının bulunması, izleyicideki merak duygusunu sürekli diri tutuyor. Dördüncü duvarın yıkılması bizi ana hikâyeden anlık olarak koparsa da paralel ilerleyen bu iki farklı anlatının son derece derinlikli bir sinema deneyimi sunuyor. Üstelik tüm bu karmaşık yapının ardında, seyircinin yüzüne bir tokat gibi çarpan son derece sarsıcı bir final gizli! Seyircinin önyargılarıyla oynayan, olayların düğüm noktalarını kusursuzca konumlandıran bu güçlü senaryo olmasaydı, filmin böylesine çarpıcı bir etki bırakması imkânsız olurdu dersek yanılmış sayılmayız.

Tom Cruise’dan Görkemli Performans

Tüm bu kusursuz metin, ancak doğru bir oyuncunun elinde şahesere dönüşebilirdi. Yıllarca aksiyon filmlerindeki karizmatik aurasıyla izlemeye alıştığımız Tom Cruise, “Digger” ile kariyerinin belki de en önemli ve cesur rolüne hayat veriyor. Saçları dökülmüş, göbekli, giyim zevkinden yoksun ve son derece itici bir petrol baronu olan Digger Rockwell karakterinde onu tanımak neredeyse imkânsız. Hem bencil iş adamını hem de bu karakteri sahnede var etmeye çalışan tiyatro oyuncusunu canlandıran Cruise, birbirinden tamamen farklı dinamiklere sahip bu iki kişiliği perdede büyük bir başarıyla ayrıştırıyor. Seyirci olarak onun bu antipatik ama bir o kadar da büyüleyici performansına hayran kalmamak elde değil.

Belki de “Digger”, Iñárritu’nun kendine has, hem görkemli hem de minimalist sinema dilinin en olgun seviyeye ulaştığı noktayı gösteriyor. Kara mizahla güldürürken iklim krizi gibi hayati gerçekleri yüzümüze vuran film, yakın gelecekte yaşanabileceklere dair kâhinvari bir tablo çiziyor. Politik bir hiciv olma görevini ve çevresel yıkıma dair didaktik mesajlarını asla göze sokmadan, hikâyenin damarlarına incelikle zerk ediyor. Yönetmen filmin, komik ve eleştirel olmasını da başından sonuna dek sürükleyiciliğini yitirmemesini de layıkıyla başarıyor. Özlediğimiz Iñárritu sinemasını bize geri veren ve Tom Cruise’u hiç görmediğimiz bir rolde izleme şansı sunan “Digger”, şüphesiz bu yılın en sürprizli ve görülmeyi en çok hak eden yapımlarından biri olduğunu her sahnesinde ispatlıyor.